مجموعه تاريخي بازار همدان در محدوده خيابان‌هاي باباطاهر، اكباتان و شهداء قرار گرفته و عمده بناهاي آن مربوط به دوره قاجاريه است، اما بناي اوليه بازار بسيار قديمي تر از اين تاريخ است. همدان به جهت قرار داشتن در مسير يكي از شاخه‌هاي اصلي جاده ابريشم، از قرن‌ها پيش يكي از مراكز مهم مبادلات تجاري به شمار مي‌آمده است و حتي تا اواخر دوره قاجار بخش زيادي از مبادلات ايران با باختر از طريق همدان و بغداد صورت مي‌گرفت.
با افتتاح خطوط راه آهن، بين پايتخت و بنادر شمالي و جنوبي كشور، همدان اهميت تجاري خود را از دست داد و بازار بزرگ همدان نيز به اين خاطر و بعدها به جهت تحولات اجتماعي و اقتصادي كشور، رونق خود را از دست داده و به تدريج بناهاي آن ويران و يا دچار دخل و تصرف‌ها و ساخت و سازهاي ناهماهنگ شد.
مجموعه‌ي كنوني بازار همدا ن كه بيش‌تر مربوط به دوره قاجاريه و بعد از آن است، حدود 30 راسته بازار و 24 سرا دارد كه اغلب صورت اوليه آن‌ها تغيير يافته است. راسته‌ها اغلب به جهت نوع فعاليتي كه دارند نام گذاري شده‌اند (مانند راسته بازار زرگرها، صندوق‌سازها، قنادها) و يا بنام بانيانشان ناميده مي‌شوند (بازار زنگنه، حسين خاني، حاج فضل الله و...) از مجموع راسته بازارها، تعدادي مسقف‌اند از جمله، راسته بازارهاي مسجد جامع، قصاب‌ها، قنادها، نخودبريزها، كفش دوزها، حلاج خانه، سمسارها، پوشش تعدادي از اين راسته‌ها مسقف به طاق و گنبد و بقيه جديد و فلزي است. راسته‌هاي غير مسقف و قديمي نيز در اصل مسقف بوده است. در اين مجموعه حدود 24 سرا وجود دار دكه بزرگ‌ترين آن‌ها سراي گلشني و‌آبادترين آن‌ها سراي گمرك است كه نوسازي شده است اما زيباترين و در عين حال سالم‌ترين سراها، سراي ميرزا كاظم است.